Trong không khí náo nhiệt của sàn giao dịch Festival sáng tạo trẻ được tổ chức tại Hà Nội vừa qua, chúng tôi bị hút ngay tới gian hàng của Trường Dạy nghề Thanh niên ICEVN (thuộc Trung tâm Bảo trợ tàn tật ICEVN TP. Hồ Chí Minh). Rất nhiều khách tham quan xúm quanh một chiếc máy nhỏ có tên thật lạ: “Mèo điện tử đuổi chuột”. Nguyễn Thành Tài quê ở thị xã Thủ Dầu Một (Bình Dương), học viên trường Dạy nghề Thanh niên ICEVN giới thiệu: “Mấy con mèo đuổi chuột này là ý tưởng của “nhà sáng chế nhỏ” Danh Sết đấy”. Tìm gặp Sết, chúng tôi hơi bất ngờ bởi tuy đã 26 tuổi, nhưng trông Sết nhỏ bé và gày gò như học sinh phổ thông. Sết tâm sự: “Hồi bé, em thích đi học lắm, nhưng vì mặc cảm là người tàn tật, hình hài không bình thường (lưng của Sết bị gù lên trông như một cục bướu) nên hết năm lớp 9, em bỏ học, ở nhà”. Hàng ngày, nhìn các bạn tung tăng tới trường, Sết không thể ngồi yên, mày mò tìm sách, tài liệu để học sửa chữa điện tử. Bao nhiêu đài, ti vi, quạt điện… của bố mẹ, Sết đều mang ra mổ xẻ, nghiên cứu. Sết còn nhận sửa chữa đồ điện tử cho người trong làng, nhưng bấy nhiêu vẫn không thỏa mãn khát vọng hoà nhập cuộc sống của chàng trai giàu nghị lực. Cuộc đời của Sết thực sự sang trang khi được gặp thầy giáo Trần Văn Tín, Giám đốc Trung tâm Bảo trợ tàn tật ICEVN TP. Hồ Chí Minh. Từ một con người luôn sống khép mình, mặc cảm, tự ti, Sết không những tích cực nghiên cứu, sáng tạo mà còn cùng các học viên khác của Trung tâm tham gia dạy nghề, hướng dẫn học viên mới.

Chỉ vào chiếc máy “Mèo điện tử đuổi chuột”, Sết cho biết đó là một trong những sản phẩm đang bán rất chạy ở TP. Hồ Chí Minh, bởi máy vừa không tốn điện (công suất 1,5W), vừa có thể dùng ở mọi nơi như nhà bếp, nhà kho, chuồng gà, chuồng vịt… Chiếc máy này đuổi chuột rất hiệu quả, đặc biệt không gây nguy hiểm cho người sử dụng như nhiều loại bẫy chuột, thuốc diệt chuột đang bán trên thị trường. Máy gồm một hộp nhựa màu đen, công tắc, loa thạch anh, đèn báo hiệu, mạch điện tử lắp bên trong hộp và chỉ nặng 50g nhưng “địa bàn” hoạt động khá lớn. Trong căn phòng rộng 16 - 25m2, chỉ cần đặt một máy là có thể đuổi bất cứ loại chuột nào. Sóng âm thanh phát ra từ loa thạch anh có tác động rất mạnh vào bộ não chuột và không hề ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Mặc dù đơn giản như vậy, nhưng Sết phải mất 2 năm trời nghiên cứu, thử nghiệm để biến ý tưởng thành một sản phẩm hữu ích.

Nơi những sáng tạo ra đời

Mặc dù mới thành lập được 2 năm, nhưng Trường Dạy nghề Thanh niên ICEVN ở 12 - 13 Tô Ký, phường Tân Chánh Hiệp (quận 12 - TP. Hồ Chí Minh) không chỉ là “ngôi nhà” thân thương của Danh Sết mà còn là nơi neo đậu của rất nhiều mảnh đời bất hạnh. Thầy Tín, Giám đốc Trung tâm cho biết: “Trường hiện có 40 học viên đến từ mọi miền quê, các em mỗi người một hoàn cảnh nhưng đã được học hành và lớn lên tại đây, trong đó có 11 em được đào tạo lành nghề, trở về quê làm ăn như bao người bình thường khác”. Trong khuôn viên rộng 360m2, Trung tâm có đầy đủ phòng học, phòng sinh hoạt tập thể, phòng ăn… Ngoài một số môn học như ngoại ngữ, tin học, điện, điện tử… các em còn được chơi một số môn thể thao như bóng bàn, bi a. Vì thiếu giáo viên (hiện chỉ có thầy Tín đảm nhận việc giảng dạy, cơ sở vật chất chật chội, thiếu thốn nên hầu như mọi hoạt động của trường là “tự cung tự cấp”. Điều đáng quý là, các em ở Trung tâm rất quý mến nhau, người giỏi dạy người yếu, người biết nhiều hướng dẫn cho người chưa kịp làm quen với cuộc sống mới”.

Sết tâm sự: “Tất cả những sáng tạo của chúng em như đèn kiểm tra tiền giả, IC phản quang, chấn lưu tiết kiệm điện, mèo điện tử đuổi chuột… đều do thầy Tín hướng dẫn, chúng em chỉ đóng góp ý tưởng. Ước mơ mở rộng quy mô của Trung tâm để nhiều em có hoàn cảnh khó khăn được học tập vẫn chỉ là mơ ước bởi mọi hoạt động của trường đều do thầy Tín và các em tự trang trải. Công ty Tư vấn công nghệ điện tử ICEVN được thành lập ngày 30/04/2005 cũng nhằm mục đích tiêu thụ những sản phẩm sáng tạo của các em để duy trì hoạt động của Trung tâm”. Thầy Tín tâm sự: “Để có được ngày hôm nay, thầy trò chúng tôi đã trải qua rất nhiều khó khăn, nhưng hơn cả là niềm vui, hạnh phúc khi được giúp đỡ, động viên nhau. Sung sướng nhất là lúc các em làm ra một sản phẩm mới, được thị trường chấp nhận”. Trường cũng thường xuyên tham gia Sàn Giao dịch việc làm TP. Hồ Chí Minh để các em khuyết tật có thêm cơ hội học tập, làm việc và hoà nhập cộng đồng.

Chia tay thầy Tín, chia tay Sết, Tài và các bạn trẻ khuyết tật, chúng tôi tin những ước mơ giản dị nhưng lớn lao kia sẽ thành hiện thực bởi vượt lên trên tất cả nỗi đau về thể xác và tinh thần, họ vẫn nguyên vẹn niềm tin, tình yêu vào cuộc sống.

Minh Huệ